جمعه 09 آبان 1399

پل تاریخی زمانخان

پل زمانخان از جمله شاهکارهای معماری دوران صفوی است که در فاصله26 کیلومتری شمال غربی شهرکرد و 5 کیلومتری شهر سامان بر روی رودخانه زاینده رود احداث گردیده است. اين پل به دست يكي از خوانين محلي به نام زمانخان ساخته شده است و ويژگي مهم آن تراشيدن صخره هاي سنگي جهت هدايت آب از مسير فعلي مي باشد. تاق آن با آجر ساخته شده و يكي از زيباترين فضاهاي گـردشگري شهرستـان سامــان مي باشد. پل از دو دهانه ی نامساوی به طول 5 و 6/5 متر تشکیل شده و ستون وسط آن، متکی بر تخته سنگی بریده شده می باشد. از نظر اهمیت تاریخی، برخی آن را بعد از پل الله وردیخان (سی و سه پل اصفهان) دومین پل مهم احداث شده بر روی زاینده رود می دانند. اين بنا در تاريخ 75/4/11و به شماره 1744در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است.

پل خراجي

اين پل از پل هاي دوره قاجاريه است .ولي پايه و شالوده آن به قرن ها پيش تعلق دارد.پل خراجي  داراي ده دهانه طاق است  كه طاق ها با آجر و موج شكن هابه دليل جريان آرام آب رودخانه به صورت گرد ساخته شده اند.   پل روستاي خراجي در مسير عبور كاروان از تنگه خراجي بوده و راه پل ارتباطي  روستا از روي رودخانه كيار است .از جمله اقدامات مرمتي كه برروي بنا انجام شده مي توان به لايروبي.استحكام بخشي.بند كشي و اجراي جداره مسيل در طرفين آن اشاره كرد.

اين پل توسط سازمان ميراث فرهنگي ،‌صنايع دستي و گردشگري استان مرمت گرديده است.

 

پل کنرک

پل یا چاروی کنرک در جنوب روستای کنرک از توابع شهرستان بروجن درنزديكي تالاب چغاخور برروی رودخانه ی آقبلاغ در پای تپه ای باستانی به نام تل فتح اله خانی احداث شده است. هدف اصلی از ساخت این پل انتقال آب چشمه بیدک درنزدیکی روستای نصیرآباد یا غرب دشت کنرک به جنوب وشرق این دشت می باشد. طول اصلی این پل 40 متر است که سابقا برروی آن نهری سنگی (چارو) قرارداشت.بقایای این نهر هم اکنون در ضلع جنوبی پل به خوبی قابل مشاهده است. پل کنرک با ارتفاع نزدیک به 5 متر وعرض 4 متر دارای 3 دهانه باقوس شاخ بزی است که از مصالح سنگ در پایه ها وآجر دربدنه وطاق با ملاط گچ ساخته شده است.

 

پل مصلی بروجن

اين پل تاريخي در دوران قاجار به روش آجرچيني خفته راسته و با استفاده از ملات ساروج ساخته شده است. اين پل در برابر  سيل سال 1330 هجري شمسي مقاومت كرده و سالم باقي مانده كه اين خود خبر از معماري مستحكم اين پل  مي دهد.پل مصلي، عروس پل های بروجن است و بهترین سند به جای مانده از تاریخ ساخت و متولیان پل، سنگ نوشته ای است که بر دیوارة پل نصب شده است. متن آن به قرار زيراست:

"في السنه 1319 سعي و اقدام و اهتمام جناب افتخارالحجاج حاجي نصراله ابن مرحمت پناه، حاجي مرادعلي وبه استادي كربلايي احمد بن كربلايي حسن و به سركاري آقاي مشهدي خدامراد تمام شد."

آنچه که از شواهد پیش روی بدست آمده تاریخ ساخت پل را 1319 ه ق، یعنی با قدمتی صد و اندی ساله بیان می کند. این پل تنها پل ماشین رو در زمان قدیم بوده که بر روی رودخانه ساخته شده و در اطراف این پل، دو آسیاب بادی به چشم می خورد و کمی پایین تر نیز یک حمام قدیمی وجود داشته که همگی بر اثر سیل ویرانگر زير خاک مدفون شده اند. در حال حاضر با محوطه سازي در اطراف اين پل، اين مكان تبديل به بازارچه دائمي صنايع دستي گرديده است . اين بنا در تاريخ 80/6/6 وبه شماره 4205در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است.

 

 

پل بهشت آباد

این پل برروی رودخانه ی بهشت آباد  در شهرستان اردل واقع شده است ،‌و به فاصله ی 300متری شمال شرقی روستای بهشت آباد قرار دارد. آب بهشت آباد از بهم پیوستن آب کیار و آب هاي شهرستان فارسان در ابتدای تنگ درکش ورکش جریان می یابد. پل بهشت آباد در انتهای صخره های درکش ورکش در محلی که صخره ها پایان می یابد وبه نزدیکترین حد خود می رسد احداث شده است. طول پل 20 متر وعرض آن 5/3 متر می باشد. ارتفاع پل تا سطح آب 7 متر است ومصالح آن از سنگ دربدنه وپایه ها وآجر در طاق دهانه می باشد. این پل دارای یک دهانه با قوس جناغی کند ونزدیک به قوس شاه عباسی است.

طاق پل از دوروش رومی دروسط وضربی در کناره ها ساخته شده است. ظاهرا طاق اولیه از مصالح سنگ بوده وپس از تخریب ، طاق کنونی باآجر برروی بقایای سنگی احداث گردید. عرض دهانه پل درپایین 10 متر و ارتفاع آن 3 متر است. فاصله ی راس قوس دهانه تا سطح پل 1 متراست. پایه های پل از سنگ قلوه ومصالح ساروج ساخته شده است. باتوجه به وضعیت صخره ای موجود عرض وارتفاع پایه ها متفاوت واز 1 متر درپایین به 4 متر دربالا می رسد. همچنین ارتفاع پایه ها درجهت شمال غرب 4 متر تا طاق ودر جنوب غرب 5/1 متر می باشد. سطح پل صاف است وطارمی های قدیمی آن از بین رفته اند .این پل در دهه های اخیر قبل از احداث پل جدید (درفاصله ی 20 متری آن ) با تیرهای آهنی ومصالح سیمان استحکام بخشی شده است. قدمت اولیه پل به درستی مشخص نیست لیکن وضعیت کنونی دارای قدمتی صفوی است که دردوره قاجار مرمت شده است.

 

پل اله یار بن

 این پل در شهر بن واقع است.در شمال آن ،محله و بازار قدیم بن در جنوب ،محله جانبازان ودر شرق وغرب مسیل لاور قرار دارند. این اثر در کوهپایه  کوه بن ودر بافت قدیم این شهر بر روی مسیل لاوار احداث شده است. طبیعت پیرامون دشتی واقلیم آن معتدل خشک است .کوه بن وشیراز درجنوب غرب  مهمترین عوارض طبیعی نزدیک می باشند.

     این پل بروی مسیل  طبیعی لاوار که از شمال به جنوب شهر بن عبور می کند. ودارای عمق نسبتا زیادی است  جهت عبور  سهل وآسان  مردم محله بازار قدیم( بن جنوب به شمال ) توسط الله یار نامی ساخته شد .پل به طول 5/10متر عرض 5/4 متر وارتفاع 20/6 متر از کف مسیل دارای دودهانه در کنار هم وبه شکل سوار وپیاده است که نشان می دهد. این بنا دردو دوره نزدیک به هم ساخته شده است .ابتدا دهانه با ارتفا ع کمتر و پس از چند سال به جهت استحکام بیشتر این دهانه دهانه های دیگر با ارتفاعی بالا تر در کنار آن ساخته شد. این موضوع در کتیبه های که امروز تنها جای آن باقیمانده(بقول مردم )ذکر شده بود. بنای هر دو دهانه از مصالح سنگ قلوه و نمای  مالون در  پایه ها و آجر در بدنه  و دهانه و ملاط وساروج ساخته شده است. 

 

پل سیمی دوپلان

اين پل برروي رودخانه كارون در نزديكي روستاي دوپلان از توابع بخش ناغان در شهرستان كيار احداث شده است. پل سیمی دوپلان به در ازای 20 متر و عرض کمتر از یک متر در محلی بسیار مناسب و درست در جایی که صخره های ساحل رودخانه به هم بسیار نزدیک شده و عرض آن در کمترین حد ممکن مي باشد. پایه های این پل بر بقایای قدیمی تر از سنگ قلوه و لاشه که بارها تجدید و احیا شده قرار دارد. این پل به مسیر جاده لینچ در زمان قاجاریه توسط یک شرکت انگلیسی به همین نام در مسیر جاده اصفهان - خوزستان و به دلیل قرار گرفتن منطقه بختیاری در سر راه بازرگانی شمال به جنوب و خصوصا اصفهان به سمت اهواز احداث گردید.

 

 

پل کره بس

این پل نخستین پل استان به سبک معماری جدید است که در دوره پهلوی اول بر روی رودخانه کره بس شهرستان لردگان ساخته شدكه محل عبور و مرور در گذشته بوده است. در حال حاضر در كنار اين پل يك پل فلزي دوطرفه براي رفت و آمد خودروها در مسیر استان خوزستان در نظر گرفته شده است.

 

پل هوره

اين پل در روستاي هوره از توابع شهرستان سامان و در كنار رودخانه زاينده رود قرار دارد. ساخت پل هوره در خرداد ماه سال 1337ه.ش آغاز و در پاییز سال 1338 ه.ش (پهلوی دوم) بر روي خرابه هاي پل قديمي به اتمام رسید. استفاده از مصالح بوم آورد (تمام سنگي بودن آن) اين پل را شاخص و به يكي از زيباترين پل هاي منطقه تبديل مي كند.  این پل به علت از بین رفتن پل قدیمی هوره و صعب العبور بودن رودخانه مخصوصا در زمستان و فصل بارندگی، ساخته شد. نام پل به روستایی که در آن قرار دارد منسوب شده است. اين پل در تاريخ 90/3/25 و به شماره 30073 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است.

 

 

آبشار شيخ عليخان